علت ناخن جویدن کودکان
علت ناخن جویدن کودکان
علت ناخن جویدن کودکان چیست؟ ناخن جویدن کودکان یکی از شایع ترین عادات رفتاری در کودکان و حتی نوجوانان است. این رفتار که اغلب ریشه در اضطراب و استرس دارد، میتواند برای والدین نگرانکننده باشد. درک علت ناخن جویدن کودکان اولین و مهمترین قدم برای یافتن راهحلی مناسب و پایدار است. در ادامه مرکز مشاوره روانپناه، به بررسی ریشههای روانشناختی این عادت، عوارض آن و ارائه راهکارهای عملی و تخصصی برای درمان میپردازد.
ناخن جویدن یک رفتار تکراری متمرکز بر بدن است که در آن کودک به طور مکرر ناخنهای انگشتان دست و گاهی حتی پا را می جود. این رفتار می تواند از یک عادت آرام تا یک اجبار شدید که باعث آسیب به بافت انگشتان میشود، متغیر باشد. این عمل اغلب به صورت ناخودآگاه و در پاسخ به احساساتی مانند استرس، اضطراب، خستگی یا حتی بیحوصلگی انجام میشود.
آمار و شیوع ناخن جویدن در کودکان
برای درک عمق موضوع، نگاهی به آمار میاندازیم:
حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد از جمعیت عمومی این عادت را دارند.
این رفتار در کودکان ۵ تا ۱۰ ساله بسیار شایع است.
شیوع آن در دوران نوجوانی (حدود ۴۵٪) است.
پسران در سنین پایین تر بیشتر از دختران ناخن میجوند، اما در نوجوانی این نسبت برابر میشود.
این آمار نشان میدهد که شما به عنوان والدین، در مواجهه با این مسئله تنها نیستید و این یک چالش رشدی شایع است.
همینطور بخوانید: مدیریت اضطراب امتحان
علت ناخن جویدن کودکان، ریشه های روانشناختی
درک علت ناخن جویدن کودکان کلید حل مسئله است. مهم ترین دلایل روانشناختی:
1-اضطراب و استرس (شایع ترین علت):
کودکان برای مقابله با احساسات منفی و آرام کردن خودشان ناخن میجوند. عوامل استرس زایی مانند:
فشارهای مدرسه و امتحانات
دعوا و تنش در خانواده
تولد خواهر یا برادر جدید
طلاق والدین
تغییر مدرسه یا محل زندگی
2-الگو برداری از اطرافیان:
کودکان معمولا رفتار والدین را منعکس میکنند. اگر یکی از اعضای خانواده (والدین، خواهر یا برادر) این عادت را داشته باشد، احتمال یادگیری و تقلید آن توسط کودک بسیار افزایش مییابد.
3-بیحوصلگی و خالی بودن انرژی:
گاهی کودک در لحظاتی که فعالیتی برای انجام دادن ندارد (مثلاً هنگام تماشای تلویزیون یا نشستن در کلاس) برای پر کردن زمان و تحریک حس خود، به ناخن جویدن روی میآورد.
4-احساس نا امنی و کمبود اعتماد به نفس:
کودکانی که در بیان احساسات خود مشکل دارند یا اعتماد به نفس پایینی دارند، ممکن است برای تخلیه هیجانات درونی خود به این رفتار پناه ببرند.
5-کمالگرایی و وسواس فکری-عملی:
برخی کودکان کمال گرا از کوچک ترین جزییات در ناخنهای خود (مثلاً یک پوسته کوچک) کلافه میشوند و با جویدن سعی در صاف کردن آن دارند. این می تواند نشانه ای از اختلال وسواس فکری-عملی (OCD) باشد.
علل محیطی و فیزیولوژیکی ناخن جویدن
خستگی و گرسنگی: در برخی کودکان، خستگی مفرط یا گرسنگی میتواند محرک باشد.
منشأ ارثی و ژنتیکی: مطالعات نشان داده است که اگر یکی از والدین سابقه ناخن جویدن داشته باشند، احتمال بروز آن در کودک بیشتر است.
جایگزینی برای دیگر عادات: گاهی ناخن جویدن جایگزین عادات قبلی مانند مکیدن شست میشود.
عوارض ناخن جویدن، چرا باید این عادت را جدی بگیریم؟
اگرچه ناخن جویدن در ابتدا بیضرر به نظر می رسد، اما ادامه دار شدن آن می تواند عوارضی به دنبال داشته باشد:
انتقال باکتریها و ویروسها از دهان به انگشتان و برعکس، که منجر به عفونتهای دردناک دور ناخن میشود.
ساییدگی، شکستگی و تغییر شکل دندانهای پیشین و مشکلات فک.
کودکانی که به دلیل ظاهر انگشتان شان خجالت میکشند، ممکن است دستان خود را پنهان کنند یا از فعالیتهای اجتماعی دوری کنند که این خود بر اعتماد به نفس آنها تأثیر منفی میگذارد.
درمان ناخن جویدن کودکان
هرگز کودک خود را برای ناخن جویدن سرزنش، تنبیه یا مسخره نکنید. این کار تنها اضطراب او را افزایش داده و مشکل را حادتر میکند.
ریشهیابی کنید: به جای تمرکز روی خود رفتار، به دنبال علت ناخن جویدن کودک خود باشید. چه زمان و در چه شرایطی این کار را میکند؟ (مثلاً هنگام تماشای فیلم ترسناک؟ بعد از دعوا؟ هنگام انجام تکالیف سخت؟)
حواس او را پرت کنید: هنگامی که کودک را در حال ناخن جویدن دیدید، با یک پیشنهاد جایگزین، حواس او را پرت کنید. مثلاً از او بخواهید یک توپ استرس را فشار دهد، یک فعالیت خلاقانه مانند نقاشی یا بازی با خمیر انجام دهد.
صحبت کردن و آموزش: با او در مورد مضرات ناخن جویدن به زبان کودکانه و بدون ایجاد ترس صحبت کنید. برایش توضیح دهید که میکروبها زیر ناخنها پنهان میشوند و با ورود به دهان میتوانند باعث بیماری شوند.
کوتاه نگه داشتن ناخن ها: همیشه ناخنهای کودک را کوتاه و تمیز نگه دارید. وقتی ناخنها چیزی برای جویدن نداشته باشند، احتمال این رفتار کاهش مییابد.
تعیین جایزه و پاداش: یک تقویم روی دیوار نصب کنید و به ازای هر روز که این کار را نکرد، یک ستاره به او بدهید. جمع کردن تعداد مشخصی ستاره یک جایزه کوچک و دوست داشتنی خواهد بود.
استفاده از محافظت کننده های بی ضرر: لاک های تلخ مخصوصی که در داروخانهها وجود دارند، می توانند به عنوان یک یاد آور عمل کنند. وقتی کودک دستش را به دهان می برد، طعم تلخ به او یادآوری می کند که در حال انجام این عمل است.
ایجاد احساس امنیت و آرامش: زمان بیشتری را با کودک خود بگذرانید. قبل از خواب برایش کتاب بخوانید، با هم بازی کنید و محیط خانه را تا حد امکان از تنش به دور نگه دارید. به او اطمینان بدهید که میتواند در مورد نگرانیهایش با شما صحبت کند.
تشویق به فعالیت بدنی: ورزش و بازیهای پرتحرک بهترین راه برای تخلیه انرژی و کاهش استرس و اضطراب در کودکان هستند.
یافتن محرک و ایجاد رمز: به کودک کمک کنید تا متوجه شود چه زمانی ناخود آگاه دستش را به دهان می برد. می توانید یک رمز مخفی بین خودتان مشخص کنید تا هر وقت خواستید به او یادآوری کنید، بدون اینکه دیگران متوجه شوند.
صبور باشید: ترک یک عادت نیاز به زمان دارد. ممکن است پیشرفت همراه با عقبگرد باشد. صبوری و پشتکار شما کلید موفقیت است.
همینطور بخوانید: زندگی با بیش فعالی (ADHD)
چه زمانی برای ناخن جویدن کودک به روانشناس مراجعه کنیم؟
در موارد زیر لازم است از متخصصان مرکز مشاوره روانپناه کمک بگیرید:
در موراردی که ناخن جویدن بسیار شدید است و باعث آسیب جدی به انگشتان (خونریزی، عفونت مکرر، درد) شده است.
ناخن جویدن با علائم اضطراب مانند شب ادراری, وسواس, گوشه گیری یا افت تحصیلی همراه باشد.
تمام روشهای خانگی را امتحان کردهاید و پس از چند ماه نتیجه ای نگرفته اید.
این رفتار روابط اجتماعی کودک را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
بررسی چند سوال پرتکرار
۱. آیا ناخن جویدن نشانه کمبود ویتامین است؟
گاهی اوقات کمبود ویتامینهای گروه B یا برخی املاح مانند آهن میتواند منجر به ایجاد پوسته روی ناخن شود که کودک را تحریک به جویدن کند. در اغلب موارد علت اصلی روانشناختی است و نه تغذیه ای. بهتر است ابتدا از این منظر مسئله را بررسی کنید و در صورت نیاز با مشاور مشورت نمایید.
۲. بهترین لاک تلخ برای ترک ناخن جویدن کدام است؟
لاک های تلخ OPI,Mavala Stop و Orly No Bite از گزینههای رایج هستند. اما به خاطر داشته باشید که این لاکها فقط یک یادآور هستند و برای درمان ریشه ای مشکل باید از روشهای روانشناختی استفاده کرد.
۳. آیا ناخن جویدن در نوجوانان خود به خود درمان می شود؟
در برخی موارد با کاهش استرس های دوران بلوغ، این عادت کاهش مییابد. اما اگر ریشه در اضطراب عمیق تر داشته باشد، ممکن است تا بزرگسالی نیز ادامه یابد. بنابراین اقدام زودهنگام و درمان آن توصیه میشود.
در پایان باید گفت، ناخن جویدن کودکان یک پیام است، یک نشانه که میگوید کودک ما با یک چالش عاطفی دست و پنجه نرم میکند. با درک علت ناخن جویدن کودکان و برخوردی همراه با عشق، صبوری و حمایت، میتوانیم به آنها کمک کنیم تا راههای سالمتری برای مدیریت احساسات خود پیدا کنند. به یاد داشته باشید، شما در این مسیر تنها نیستید. متخصصان مرکز مشاوره روانپناه همیشه آماده هستند تا با ارائه راهکارهای تخصصی، به شما و فرزند دلبندتان کمک می کنند، تا این چالش را پشت سر بگذارید.
جهت مشاوره و راهنمایی بیشتر با شماره های زیر۰۲۱۲۶۶۴۵۱۷۳-۰۲۱۲۶۶۴۵۱۶۱و یا شماره ۰۹۰۳۴۲۳۰۷۸۹ تماس بگیرید. مجموعه روان پناه همراه با دکتر سمانه سلامیان روانشناسی بالینی و دکتر سامان سلامیان روانشناس نوجوان در خدمت شما عزیزان است.