زندگی با اختلال زندگی با بیش فعالی (ADHD) چالش ها و تجربه های منحصربه فردی را برای افراد به همراه دارد. این اختلال عصبی-رشدی که معمولاً از کودکی آغاز میشود، میتواند تأثیرات عمیقی بر جنبه های مختلف زندگی، از تحصیل و کار تا روابط اجتماعی و سلامت روان بگذارد. با این حال، ADHD تنها مجموعه ای از مشکلات نیست؛ بلکه تفاوت در شیوه پردازش اطلاعات، خلاقیت بالا و انرژی فراوان نیز از ویژگیهای آن محسوب میشود.
در سالهای اخیر، پژوهش ها و گفتگوهای عمومی درباره ADHD گسترش یافته، اما هنوز سوءتفاهم ها و نابرابری ها در تشخیص و حمایت از افراد مبتلا وجود دارد.
چگونه افراد مبتلا به ADHD را درک کنیم؟
درک افراد مبتلا به اختلال (ADHD) نیازمند آگاهی و همدلی است. این افراد اغلب با چالش هایی مانند مشکل در تمرکز، بیقراری و سازماندهی کارها رو به رو هستند. این رفتارها نه از روی تنبلی یا بی علاقگی، بلکه ناشی از تفاوت در عملکرد مغز آنهاست. برای درک بهتر آنها، مهم است که به جای قضاوت یا سرزنش، سعی کنیم دنیا را از دیدگاهشان ببینیم. مثلاً وقتی کاری را نیمه تمام رها میکنند، به این معنی نیست که بی اراده هستند، بلکه ممکن است مغز آنها به راحتی توسط محرک های محیطی منحرف شود.
حمایت از افراد مبتلا به ADHD شامل صبر، ساختاردهی به محیط و ارائه راهکارهای عملی است. مثلاً تقسیم کارها به بخش های کوچکتر یا استفاده از یادآورها میتواند به آنها کمک کند. همچنین، قدردانی از تلاشهایشان ـ حتی برای پیشرفتهای کوچک ـ اعتماد به نفس آنها را تقویت میکند. مهمتر از همه، پذیرش این موضوع است که ADHD یک نقص شخصیتی نیست، بلکه یک تفاوت عصبی است که با درک صحیح و راهکارهای مناسب، میتوان به فرد کمک کرد تا زندگی پربار و موفقی داشته باشد.
تشخیص ADHD چه احساسی ایجاد میکند؟
بسیاری از افراد پس از تشخیص ADHD، هیجانات شدیدی را تجربه میکنند. برخی از احساسات رایج عبارتند از:
– آرامش: دریافت تشخیص ADHD ممکن است در ابتدا احساس آرامش به همراه داشته باشد. دانستن این که ویژگیهای شما ناشی از تفاوت در عملکرد مغز است و نه نقص یا «بد بودن»، میتواند بسیار تسکین دهنده باشد.
– عصبانیت: پس از فروکش کردن آرامش اولیه، ممکن است احساس خشم کنید. شاید از این که ADHD دارید ناراحت باشید، یا از والدین و معلمانی که به جای درک شما، رفتارهایتان را سرزنش میکردند، احساس نا امیدی کنید.
– اندوه: برخی افراد پس از تشخیص، غمگین میشوند. ممکن است افسوس بخورید که چرا زودتر تشخیص داده نشدهاید، یا به این فکر کنید که اگر ADHD نداشتید، زندگی چقدر متفاوت میبود. اگر فرزندتان به تازگی تشخیص گرفته، ممکن است از این که سالها بدون حمایت لازم با چالشهای تحصیلی و روزمره دست و پنجه نرم کرده، احساس ناراحتی کنید.
طبیعی است که پس از تشخیص ADHD، احساسات متناقض و پیچیدهای را تجربه کنید. همچنین با گذشت زمان و آشنایی بیشتر با زندگی همراه ADHD، دیدگاه و احساسات شما ممکن است تغییر کند.
– به خودتان اطمینان دهید که این احساسات طبیعی هستند، حتی اگر در حال حاضر سخت و دردناک به نظر برسند.
– با دیگران درباره تجربیات خود صحبت کنید و از کمک خواستن نترسید.
۲. از گروههای حمایتی استفاده کنید:
– عضو یک گروه پشتیبانی ADHD در محل زندگی خود شوید. ارتباط با افرادی که شرایط مشابهی دارند، میتواند بسیار مفید باشد.
– در رسانههای اجتماعی یا زندگی واقعی، افرادی را پیدا کنید که سالهاست با ADHD زندگی میکنند و از تجربیات آنها برای یادگیری راههای سازگاری استفاده کنید.
۳. از متخصصان کمک بگیرید:
– با یک درمانگر آشنا به ADHD کار کنید تا راهکارهای شخصیسازیشده دریافت کنید.
– به پزشکان خود درباره تشخیص ADHD اطلاع دهید تا مراقبتهای بهتری دریافت کنید.
۴. به منابع معتبر مراجعه کنید:
– از وبسایتها، کتابها و محتوای آموزشی مرتبط با ADHD استفاده کنید تا اطلاعات خود را افزایش دهید.
اشتراک گذاری تشخیص ADHD با برخی افراد میتواند به شما کمک کند تا حمایت لازم را دریافت کنید و احساس راحتی بیشتری داشته باشید. با این حال، این کار همیشه آسان نیست:
– دوستان و خانواده:
برخی ممکن است درک درستی از ADHD نداشته باشند و تصور کنند شما از آن بهانهای برای فرار از مسئولیتها استفاده میکنید.
– محیط کار یا تحصیل:
اگر در محل کار یا دانشگاه هستید، میتوانید با مسئولان مربوطه صحبت کنید تا در صورت نیاز، امکاناتی مانند محیطی با حواس پرتی کمتر یا استفاده از هدفون های کاهش نویز برای شما فراهم شود.
– اگر فرزند شما ADHD دارد، حتماً مدرسه را در جریان بگذارید تا حمایتهای آموزشی لازم ارائه شود.
هر فردی با ADHD تجربه منحصر به فردی دارد، بنابراین راهکارهای مفید برای شما ممکن است با دیگران متفاوت باشد. مهم این است که صبور باشید و راههایی را پیدا کنید که به شما کمک میکنند زندگی راحت تر و موفق تری داشته باشید.
دکتر سمانه سلامیان، دکترای روانشناسی سلامت ، با کد نظام روانشناسی ۳۵۹۷۷، تحت دوره های سوپرویژن دکتر آذرخش مکری روانپزشک حاذق و همچنین دوره سوپرویژن طرحواره درمانی با دکتر حسن حمیدپور بوده و هم اکنون به صورت حضوری و آنلاین جهت مشاوره در خدمت جامعه ایرانی می باشد.