راه های درمان بیماری روان تنی
راه های درمان بیماری روان تنی
بیماری روان تنی زمانی رخ می دهد که تنش های روانی، استرس یا تعارض های هیجانی حل نشده، خود را به شکل دردها و مشکلات جسمی واقعی نشان دهند؛ از سردردهای مزمن و مشکلات گوارشی گرفته تا تپش قلب و تنگی نفس. خبر خوب این است که درمان این اختلال ممکن است، به شرطی که هم به ذهن و هم به بدن توجه شود. اگر شما هم به دنبال راه های درمان بیماری روان تنی هستید، همراه با مرکز مشاوره روانپناه باشید.
بیماری روان تنی دقیقاً چیست؟
پیش از ورود به درمان، این نکته را در نظر داشته باشید: در اختلال روان تنی، علائم جسمی ساختگی یا تخیلی نیستند. فرد واقعاً درد می کشد، خسته است یا نشانه های گوارشی دارد، اما ریشه ی اصلی این علائم در سیستم عصبی، الگوهای فکری و هیجانات پردازش نشده نهفته است. بنابراین درمان موفق، ترکیبی هدفمند از مداخلات روان شناختی، مدیریت فیزیولوژیک استرس و گاهی دارو درمانی خواهد بود.
روان درمانی؛ ستون اصلی درمان بیماری روان تنی
هیچ دارویی به تنهایی نمی تواند الگوی فکری یا تعارض هیجانی ریشه ای را تغییر دهد. به همین دلیل روان درمانی مؤثرترین و ماندگارترین راه درمان روان تنی محسوب می شود.
درمان شناختی-رفتاری (CBT)
CBT به شما کمک می کند باورهای فاجعه آمیز درباره ی علائم بدن (مثلاً، این تپش قلب یعنی سکته ی حتمی) را شناسایی و اصلاح کنید.
روان درمانی پویشی کوتاه مدت (ISTDP)
برخی افراد احساساتی مانند خشم، غم یا نیاز به صمیمیت را ناخودآگاه سرکوب می کنند. این هیجانات سرکوب شده، تنش عضلانی و اختلالات دستگاه گوارش را به دنبال دارند. روان درمانی پویشی به فرد می آموزد که هیجان را در بدن تجربه کند و بدون اضطراب به آن آگاهی یابد؛ با این کار علائم جسمی فروکش می کنند.
طرحواره درمانی
اگر الگوهای مزمنی مانند، من دوست داشتنی نیستم یا دنیا جای امنی نیست، از کودکی در ذهن شما حک شده، طرحواره درمانی می تواند ریشه ی این باورها را پیدا و آن ها را تعدیل کند. نتیجه، کاهش تنش جسمی مزمن و علائم روان تنی است.
جلسات روان درمانی در کنار یک روانشناس با تجربه، فضایی امن می سازد تا بتوانید رابطه ی بین دردهایتان و رویدادهای زندگی را کشف کنید. اگر در تهران یا سایر شهرها به دنبال درمان هستید، جلسات حضوری و آنلاین مرکز مشاوره روانپناه در دسترس شماست.
دارودرمانی؛ کمک فوری اما موقت
در مواردی که اضطراب یا افسردگی، علائم جسمی را فلج کننده می کند، دارو درمانی زیر نظر روان پزشک ارزشمند است. دارو تسکین دهنده است، نه درمان نهایی؛ اثر پایدار زمانی حاصل می شود که دارو همراه با روان درمانی استفاده شود.
تکنیک های آرام سازی و مدیریت استرس
سیستم عصبی شما در حالت جنگ و گریز مداوم، علائم جسمی تولید می کند. یادگیری مهارت های فعال سازی پاسخ آرامش بدن، مستقیماً مسیرهای فیزیولوژیک بیماری روان تنی را خاموش می کند.
- تنفس دیافراگمی: روزی ۲ بار، ۵ دقیقه تنفس عمیق شکمی (دم ۴ ثانیه، بازدم ۶ ثانیه) سطح کورتیزول را کاهش می دهد.
- آرام سازی پیش رونده عضلانی: (PMR)منقبض و رها کردن گروه های عضلانی، ذهن را از نگرانی بیرون کشیده و گرفتگی های مزمن گردن، شانه و کمر را کم می کند.
- تصویرسازی ذهنی هدایت شده: روزانه چند دقیقه خود را در یک مکان امن و آرامش بخش تصور کنید. این کار ضربان قلب و فشارخون را متعادل می سازد.
مایندفولنس (ذهن آگاهی)
تحقیقات نشان می دهد برنامه های کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی (MBSR) به اندازه ی برخی داروها در کاهش شدت علائم روان تنی مؤثرند. با تمرین هایی مثل اسکن بدن یاد می گیرید که دردها و حس های بدنی را بدون قضاوت و بدون واکنش ترس آلود مشاهده کنید. همین جدایی بین حس واقعی و اضطراب ناشی از حس، باعث می شود مغزتان یاد بگیرد که علائم را تهدید تلقی نکند و چرخه ی تشدید متوقف شود.
بیشتر بدانید: روانشناس خوب در شهران
اصلاح سبک زندگی
بدن و روان در یک بستر مشترک به نام سبک زندگی فعالیت می کنند. رعایت چند اصل ساده اما حیاتی، زمینه ی لازم برای موفقیت سایر درمان ها را فراهم می کند.
- فعالیت بدنی منظم: پیاده روی تند ۳۰ دقیقه ای، سه تا چهار بار در هفته، مواد شیمیایی ضداسترس (اندورفین) را در مغز آزاد می کند و تنش عضلانی انباشته را آب می کند.
- بهداشت خواب: اختلال خواب یکی از بزرگ ترین تشدید کننده های علائم روان تنی است. هر شب ساعت مشخصی بخوابید، اتاق را تاریک و خنک نگه دارید و یک ساعت قبل از خواب از صفحه نمایش دوری کنید.
- تغذیه ضد التهاب: مصرف قند های ساده، کافئین بیش از حد و غذاهای فرآوری شده می تواند التهاب بدن و اضطراب را بالا ببرد. مصرف سبزیجات، میوه های تازه، اسید های چرب امگا ۳ و آب کافی را جدی بگیرید.
بیوفیدبک و نوروفیدبک؛ آموزش مستقیم به سیستم عصبی
بیوفیدبک با استفاده از حسگرهایی که به بدن متصل می شوند، علائم فیزیولوژیک مثل ضربان قلب، تنش عضلانی یا دمای پوست را در لحظه به شما نشان می دهد. وقتی یاد بگیرید چگونه این شاخص ها را آگاهانه پایین بیاورید (مثلاً گرم کردن دست ها برای کاهش میگرن)، کنترل از دست رفته بر بدن را بازمی یابید. نوروفیدبک هم همین کار را با امواج مغزی انجام می دهد و به تنظیم الگوهای اضطرابی کمک می کند.
بیشتر بدانید: درمان EMDR چیست؟
رویکردهای خلاقانه و بیانگری
گاهی کلمات برای توصیف رنج کافی نیستند. هنر درمانی، موسیقی درمانی و نوشتار درمانی مسیرهای جایگزینی برای بیرون ریختن هیجانات حبس شده باز می کنند. کافی است هر شب ۱۰ دقیقه هر چیزی را که ذهنتان را مشغول کرده، بدون سانسور روی کاغذ بیاورید. مطالعات نشان داده اند نوشتن احساسات، دفعات مراجعه به پزشک برای علائم جسمی را به شکل چشمگیری کاهش می دهد.
برنامه عملی یک ماهه برای شروع درمان روان تنی
اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید، این برنامه ی ساده را دنبال کنید:
هفته ی اول: یک ارزیابی کامل جسمی توسط پزشک انجام دهید تا خیالتان از بابت نبود بیماری جسمی راحت شود.
هفته ی دوم: اولین جلسه ی روان درمانی را رزرو کنید و تمرین تنفس دیافراگمی را روزی ۲ بار شروع کنید.
هفته ی سوم: یک فعالیت بدنی ملایم (مثل پیاده روی ۲۰ دقیقه ای) به برنامه اضافه کنید.
هفته ی چهارم: دفترچه ی احساسات و بدن تهیه کنید و روزی ۵ دقیقه یادداشت کنید چه هیجانی داشتید و بدنتان چه حسی داشت.
در نتیجه باید بگوییم، بیماری روان تنی مثل یک زنگ هشدار است که می گوید بخشی از روان شما نیاز به شنیده شدن و مراقبت دارد. درمان قطعی و علمی آن نه در انکار علائم جسمی، بلکه در توجه هم زمان به روان و بدن نهفته است. اگر ماه هاست با درد های بی دلیل جسمی، خستگی مفرط یا ناراحتی های گوارشی دست و پنجه نرم می کنید و پاسخ روشنی از آزمایش ها نگرفته اید، وقت آن است که از دریچه ی روان تنی به سلامت خود نگاه کنید.
جهت مشاوره و راهنمایی بیشتر با شماره های زیر۰۲۱۲۶۶۴۵۱۷۳-۰۲۱۲۶۶۴۵۱۶۱و یا شماره ۰۹۰۳۴۲۳۰۷۸۹ تماس بگیرید. مجموعه روان پناه همراه با دکتر سمانه سلامیان روانشناسی بالینی و دکتر سامان سلامیان روانشناس نوجوان در خدمت شما عزیزان است.
توجه کنید این محتوا صرفا آموزشی است و جایگزین توصیه پزشک یا روانشناس نیست.