در مقابل خشونت خانگی چه کنیم؟
در مقابل خشونت خانگی چه کنیم؟
در مقابل خشونت خانگی چه کنیم؟ خشونت خانگی یکی از تلخ ترین و پیچیده ترین تجربه هایی است که یک فرد ممکن است با آن روبرو شود. این پدیده در پشت درهای بسته و در حریم امن خانه رخ می دهد و قربانیان را در چرخه ای از ترس، شرم، وابستگی و سکوت گرفتار می کند. اما باید به خاطر داشت، شما تنها نیستید و هرگز مقصر خشونت نیستید. اگر شما هم به دنبال روش های محافظت از خود در برابر خشونت خانگی هستید همراه ما بمانید.
مرکز مشاوره روانپناه به عنوان یک راهنمای عملی و روانشناختی، گام های ضروری برای محافظت از خود، خروج از چرخه خشونت و آغاز فرآیند بهبودی را به شما ارائه می کند. ما در کنار شما هستیم تا این مسیر دشوار را با آگاهی و قدرت بیشتری طی کنید.
درک خشونت خانگی
خشونت خانگی چرخه ای ویرانگر و زخمی عمیق بر پیکره امنیت و کرامت انسانی است که در پشت درهای بسته و در روابطی که باید سرشار از اعتماد و حمایت باشند رخ می دهد؛ این پدیده می تواند جسمی، روانی، جنسی یا اقتصادی باشد و قربانی را در تلهای از ترس، انزوا و تحقیر اسیر کند. این خشونت نه یک مسئله خصوصی، بلکه نقضی فاحش علیه حقوق بشر است که برای شکستن آن نیاز به افشاگری، حمایت قانونی و بازسازی فرهنگی در جامعه داریم.
و اما در مقابل خشونت خانگی چه کنیم؟ پیش از هر اقدامی، ضروری است که بدانیم خشونت خانگی تنها به خشونت فیزیکی محدود نمی شود. شناخت ابعاد مختلف خشونت به شما کمک می کند وضعیت خود را به وضوح شناسایی کرده و بدانید که مورد آزار قرار گرفته اید.
انواع خشونت خانگی
خشونت فیزیکی
هرگونه اقدام عمدی برای ایجاد درد یا آسیب بدنی. شامل کتک زدن، سیلی زدن، هل دادن، مشت زدن، سوزاندن، استفاده از هرگونه سلاح و محبوس کردن می شود.
خشونت روانی و کلامی
این شکل از خشونت اغلب نامرئی اما بسیار مخرب است. شامل تحقیر، توهین، تمسخر، فحاشی، تهدید به ترک یا آسیب، ایجاد حس گناه، منزوی کردن فرد از خانواده و دوستان، کنترل روابط و محدود کردن آزادی های فردی است.
خشونت اقتصادی
زمانی رخ می دهد که فرد آزارگر با کنترل منابع مالی، قربانی را وابسته و درمانده نگه می دارد. مصادیق آن شامل، محروم کردن از پول، مخفی کردن درآمد، مجبور کردن به تحویل حقوق، ممنوعیت اشتغال و کنترل تمامی هزینه ها است.
خشونت جنسی
هرگونه رابطه یا تماس جنسی ناخواسته، اجباری یا تحمیلی، حتی در چارچوب ازدواج.
چرخه خشونت خانگی
خشونت خانگی اغلب یک چرخه تکراری دارد:
فاز تنش: در این مرحله اضطراب افزایش می یابد. فرد آزارگر عصبانی و بداخلاق می شود و قربانی سعی می کند با سکوت و تسلیم، از بروز خشونت جلوگیری کند.
فاز خشونت: خشونت به اوج خود می رسد و حمله فیزیکی، روانی یا جنسی رخ می دهد.
فاز پشیمانی: فرد آزارگر پس از خشونت، ابراز پشیمانی می کند، عذرخواهی می نماید، هدیه می دهد و قول می دهد که دیگر تکرار نخواهد شد. این مرحله، قربانی را برای ماندن در رابطه ترغیب می کند و امیدواری کاذب ایجاد می نماید.
توجه داشته باشید که این چرخه معمولاًبا گذشت زمان کوتاه تر و خشونت ها شدید تر می شود.
باورهای نادرست درباره خشونت شریک زندگی
یکی از رایج ترین و آسیب زننده ترین باورها در میان بازماندگان خشونت خانگی، این است که خودشان مقصر رفتارهای خشونت آمیز شریک زندگیشان هستند. فرد آزارگر اغلب با گفتن جملاتی مانند تو باعث شدی این کار را بکنم یا اگر فلان کار را نمی کردی، عصبانی نمی شدم، سعی در توجیه رفتار خود و انداختن تقصیر به گردن قربانی دارد. اما واقعیت این است که هیچ کس تحت هیچ شرایطی حق ندارد دیگری را مورد آزار قرار دهد. خشونت یک انتخاب است و مسئولیت آن همواره بر عهده فرد آزارگر است. رفتار، گفتار یا ویژگی های شما هرگز توجیه کننده خشونت نیست و دریافت احترام بی قید و شرط، از حقوق اولیه شما در یک رابطه است.
باور نادرست دیگر این است که این بار، آخرین بار است. فرد آزارگر پس از هر حادثه خشونت آمیز، ممکن است با ابراز پشیمانی شدید، دادن هدیه یا قول های طلایی، شما را متقاعد کند که این اتفاق دیگر تکرار نخواهد شد. این چرخه می تواند اوضاع را برای قربانی بسیار گیج کننده و پیش بینی آینده را غیرممکن کند.
برخی نیز ممکن است رفتارهای کنترل گر، حسادت آمیز و خشونت آمیز را نشانه ی عشق زیاد یا غیرت تفسیر کنند. این تصور به ویژه در افرادی که اطلاعات کمی درباره روابط سالم دارند یا در سنین پایین وارد رابطه شده اند، شایع است. فرد آزارگر ممکن است رفتار خود را اینگونه توجیه کند که به خاطر عشقم به تو است که اینقدر حسودم یا نمیخواهم آسیبی ببینی. اما در یک رابطه سالم، عشق بر پایه اعتماد، احترام و آزادی متقابل است، نه کنترل، تحقیر، ترس و آزار. عشق هرگز نباید دردناک باشد.
سرانجام، باور به اینکه من به او احتیاج دارم یا نمیتوانم بدون او زندگی کنم، می تواند مانع بزرگی برای ترک یک رابطه ی آزاردهنده باشد. ترس از تلافی، نگرانی درباره آینده مالی، احساس نا امنی و نگرانی برای فرزندان، همگی می توانند این احساس وابستگی و درماندگی را تشدید کنند. با این حال، باید به خاطر داشت که ماندن در چنین رابطه ای، آسیب های روانی بلند مدت و عمیق تری برای شما و فرزندانتان به همراه خواهد داشت. شما قوی تر از آن چیزی هست که فکر می کنید و منابع و مراکز حمایتی زیادی وجود دارند که می توانند در این مسیر دشوار، از شما حمایت کنند.
بیشتر بدانید: تفاوت اختلال شخصیت مرزی و دوقطبی
در لحظه بحران، چگونه از خود محافظت فوری کنیم؟
اگر در معرض خشونت فوری قرار دارید، اولویت اصلی حفظ امنیت جانی شما و فرزندانتان (در صورت وجود) است.
مکانی امن در خانه پیدا کنید. به اتاقی بروید که قفل داشته باشد. از آشپزخانه، حمام یا جاهایی که اشیاء خطرناک (مانند چاقو) وجود دارد دوری کنید.
درگیر شدن را متوقف کنید. سعی نکنید با فرد خشونت گر بحث یا مقابله به مثل کنید، به خصوص اگر تحت تأثیر مواد مخدر یا الکل است. این کار ممکن است خشونت را تشدید کند.
فرار کنید. اگر احساس می کنید خطر جانی وجود دارد، بدون معطلی خانه را ترک کنید. به خانه یک دوست یا فامیل مطمئن، یا یک مکان عمومی امن بروید.
درخواست کمک کنید. اگر امکان فرار ندارید، با فریاد زدن از پنجره یا ایجاد سر و صدا، توجه همسایگان را جلب کنید.
با اورژانس اجتماعی (۱۲۳) تماس بگیرید. این شماره، خط ملی و رایگان خدمات مداخله در بحران است. می توانید درخواست کمک فوری کنید.
با پلیس (۱۱۰) تماس بگیرید. در شرایط حاد و تهدید جانی، پلیس می تواند مداخله فوری داشته باشد.
اقدامات حقوقی و حمایتی در مقابل خشونت خانگی
قانون در ایران راهکارهایی برای حمایت از قربانیان خشونت خانگی پیش بینی کرده است.
تماس با اورژانس اجتماعی است که این خط، اولین و در دسترس ترین مرجع است. مددکاران اورژانس اجتماعی می توانند:
مداخله در بحران و انتقال شما به خانه امن در صورت نیاز.
ارائه خدمات مددکاری و روانشناختی.
راهنمایی برای اقدامات قانونی.
شما می توانید با مراجعه به دادگاه خانواده، از فرد خشونت گر شکایت کنید. بر اساس قانون، خشونت خانگی جرم است و می توان موارد زیر را درخواست داد:
درخواست طلاق: به استناد عسر و حرج (سختی و مشقت) ناشی از خشونت.
درخواست مهریه و نفقه: حتی در زمان بودن در رابطه.
درخواست جلوگیری از ورود فرد خشونت گر به خانه: در موارد حاد، دادگاه می تواند او را از منزل مشترک اخراج کند.
درخواست حکم ممنوعیت ملاقات: برای محافظت از خود و فرزندان در برابر تماس های آزاردهنده.
مراجعه به پزشکی قانونی: برای ثبت آثار ضرب و جرح و دریافت گواهی پزشکی که در دادگاه قابل استناد است.
التیام زخم های روانی بعد از خشونت
پس از خروج از محیط خشونت، سفر بهبودی شما آغاز می شود. آسیب های روانی ناشی از خشونت خانگی مانند اضطراب، افسردگی، اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD، کاهش اعتماد به نفس و… نیاز به توجه تخصصی دارند.
مراجعه به یک مرکز مشاوره معتبر مانند روانپناه یک گام ضروری است. روانشناسان و مشاوران می توانند به شما کمک کنند تا:
با احساس گناه، شرم و خشم کنار بیایید.
اعتماد به نفس از دست رفته خود را بازسازی کنید.
الگوهای رابطه سالم را بیاموزید.
تروما (ضربه روانی) را پردازش کرده و علائم PTSD را مدیریت کنید.
با دوستان یا اعضای خانواده قابل اعتماد خود صحبت کنید. سکوت را بشکنید. انزوا، تنها باعث تشدید رنج می شود.
بر روی خودتان سرمایه گذاری کنید. به علایق فراموش شده خود بپردازید. یک مهارت جدید یاد بگیرید. ورزش کنید و مراقب سلامت جسمی خود باشید. این کار به بازسازی هویت مستقل شما کمک می کند.
بیشتر بدانید: اختلال شخصیت منفعل پرخاشگر
شما شایسته زندگی امن و عاری از خشونت هستید!
به خودتان اجازه دهید باور کنید که زندگی بهتر و آرام تری در انتظار شماست. خشونت خانگی یک انتخاب نیست، اما ترک آن و جستجوی کمک، یک اقدام قدرتمندانه و قهرمانانه است. ممکن است مسیر بهبودی طولانی و پرچالش باشد، اما شما با پشتیبانی درست می توانید بر این شرایط غلبه کنید و دوباره مالک زندگی خود شوید.
مرکز مشاوره روانپناه، با تیمی از متخصصان دلسوز و باتجربه، آماده است تا در تمامی مراحل این مسیر، از برنامه ریزی برای ایمنی تا بهبودی روانی، در کنار شما باشد.
جهت مشاوره و راهنمایی بیشتر با شماره های زیر۰۲۱۲۶۶۴۵۱۷۳-۰۲۱۲۶۶۴۵۱۶۱و یا شماره ۰۹۰۳۴۲۳۰۷۸۹ تماس بگیرید. مجموعه روان پناه همراه با دکتر سمانه سلامیان روانشناسی بالینی و دکتر سامان سلامیان روانشناس نوجوان در خدمت شما عزیزان است.
توجه کنید این محتوا صرفا آموزشی است و جایگزین توصیه پزشک یا روانشناس نیست.