ترومای جمعی چیست؟
ترومای جمعی چیست؟
ترومای جمعی چیست؟ ترومای جمعی یا Collective Trauma به آسیب روانی و عاطفی گسترده ای گفته می شود که در اثر یک رویداد شدید و آسیب زا، یک گروه، جامعه، نسل یا جمعیت بزرگی از افراد را تحت تأثیر قرار می دهد. برخلاف تروماهای فردی که معمولاً تجربه ای شخصی هستند، در ترومای جمعی افراد زیادی ممکن است یک اتفاق مشترک را تجربه کنند یا به شکل مستقیم و غیرمستقیم تحت تأثیر پیامدهای آن قرار بگیرند.
جنگ، بلایای طبیعی، حوادث گسترده، خشونت اجتماعی، همه گیری بیماری ها، مهاجرت اجباری، بحران های اقتصادی شدید و برخی رویدادهای اجتماعی می توانند زمینه ایجاد ترومای جمعی را فراهم کنند.
در چنین شرایطی ممکن است افراد حتی اگر مستقیماً در معرض حادثه نبوده باشند، از طریق مشاهده تصاویر و اخبار، از دست دادن عزیزان، نگرانی برای اعضای خانواده یا تجربه نا امنی، تحت فشار روانی قرار بگیرند.
ترومای جمعی چگونه ایجاد می شود؟
ترومای جمعی معمولاً زمانی شکل می گیرد که یک رویداد یا شرایط آسیب زا، تعداد زیادی از افراد را به صورت هم زمان یا در یک دوره طولانی تحت تأثیر قرار دهد.
برخی از مهم ترین عوامل ایجاد کننده ترومای جمعی عبارت اند از:
جنگ و درگیری های مسلحانه
زلزله، سیل و سایر بلایای طبیعی
حملات خشونت آمیز و حوادث جمعی
همه گیری بیماری ها
مهاجرت اجباری و آوارگی
خشونت گسترده در جامعه
تبعیض و سرکوب سیستماتیک
از دست دادن گسترده اعضای خانواده یا افراد یک جامعه
بحران های اجتماعی و اقتصادی شدید
قرار گرفتن مداوم در معرض اخبار و تصاویر مربوط به یک حادثه آسیب زا
البته واکنش افراد به یک رویداد مشترک یکسان نیست. میزان مواجهه، تجربه های قبلی، شرایط خانوادگی، حمایت اجتماعی و ویژگی های فردی می توانند بر شدت واکنش روانی تأثیر بگذارند.
علائم ترومای جمعی چیست؟
یکی از مهم ترین نکات درباره ترومای جمعی این است که واکنش روانی افراد می تواند بسیار متفاوت باشد. برخی افراد ممکن است در روزها و هفته های نخست دچار اضطراب و ترس شوند و به مرور زمان شرایطشان بهتر شود، در حالی که برخی دیگر ممکن است برای مدت طولانی تری با پیامدهای روانی حادثه مواجه باشند.
از جمله نشانه های احتمالی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
۱. اضطراب و نگرانی مداوم
فرد ممکن است دائماً درباره امنیت خود، خانواده یا آینده نگران باشد. احساس نا امنی و انتظار وقوع اتفاقی بد می تواند باعث افزایش اضطراب شود.
۲. ترس و احساس نا امنی
پس از یک حادثه گسترده، ممکن است فرد حتی در شرایط عادی نیز احساس کند خطری در کمین است. این احساس می تواند باعث افزایش هوشیاری و حساسیت نسبت به محیط شود.
۳. اختلال در خواب
کابوس، سخت به خواب رفتن، بیدار شدن های مکرر یا خواب بی کیفیت از واکنش هایی هستند که ممکن است پس از تجربه یا مشاهده یک رویداد آسیب زا ایجاد شوند.
۴. مرور مکرر اتفاقات
برخی افراد دائماً تصاویر یا خاطرات مربوط به حادثه را در ذهن خود مرور می کنند. در بعضی موارد، یادآوری حادثه می تواند با واکنش شدید عاطفی همراه باشد.
۵. اجتناب از اخبار یا موضوعات مرتبط
برخی افراد برای کاهش اضطراب خود از صحبت کردن درباره حادثه، دیدن اخبار، رفتن به مکان های خاص یا حتی ارتباط با دیگران اجتناب می کنند.
۶. تحریک پذیری و تغییرات خلقی
عصبانیت، بی حوصلگی، گریه کردن، کاهش انگیزه و تغییرات شدید خلقی نیز ممکن است در واکنش به فشار روانی گسترده دیده شود.
۷. بی حسی یا فاصله عاطفی
گاهی فرد احساس می کند نسبت به اتفاقات اطراف خود بی تفاوت شده یا نمی تواند مانند گذشته احساساتش را تجربه کند.
۸. علائم جسمانی
فشار روانی شدید ممکن است با علائمی مانند سردرد، خستگی، تنش عضلانی، مشکلات گوارشی یا تپش قلب همراه شود.
این علائم لزوماً به معنای ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD نیستند. بسیاری از افرادی که با یک رویداد بالقوه آسیب زا مواجه می شوند، در ابتدا دچار ناراحتی روانی می شوند اما به مرور بهبود پیدا می کنند.
تفاوت ترومای جمعی با ترومای فردی چیست؟
در ترومای فردی معمولاً یک فرد یا تعداد محدودی از افراد در معرض یک تجربه آسیب زا قرار می گیرند؛ برای مثال تصادف شدید، خشونت، سوءاستفاده یا از دست دادن ناگهانی یکی از نزدیکان.
اما در ترومای جمعی، دامنه تأثیر حادثه بسیار گسترده تر است و یک گروه یا جامعه را درگیر می کند.
با این حال، مرز میان این دو همیشه کاملاً مشخص نیست. ممکن است یک فرد هم زمان یک تجربه شخصی و یک تجربه جمعی را پشت سر بگذارد. برای مثال فردی ممکن است در یک حادثه گسترده، یکی از اعضای خانواده خود را نیز از دست بدهد.
آیا ترومای جمعی می تواند باعث PTSD شود؟
بله، مواجهه با یک رویداد آسیب زا می تواند در برخی افراد زمینه بروز اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD را ایجاد کند؛ اما هر فردی که یک حادثه سخت را تجربه می کند الزاماً به PTSD مبتلا نمی شود.
طبق اطلاعات سازمان جهانی بهداشت، بسیاری از افراد پس از تجربه حوادث بالقوه آسیب زا دچار ناراحتی روانی می شوند، اما بیشتر آنها با گذشت زمان بهبود پیدا می کنند. در برخی افراد، علائم شدید و مداوم ممکن است ایجاد شود و عملکرد روزمره، روابط اجتماعی، تحصیل یا کار را تحت تأثیر قرار دهد.
علائم PTSD می توانند شامل تجربه مجدد حادثه، اجتناب از یادآورهای آن و افزایش برانگیختگی و احساس خطر باشند.
بنابراین نباید هر نوع اضطراب، ترس یا ناراحتی بعد از یک حادثه را به عنوان PTSD تشخیص داد. تشخیص اختلال نیازمند ارزیابی توسط متخصص سلامت روان است.
ترومای جمعی چه تأثیری بر جامعه دارد؟
تأثیر ترومای جمعی فقط به سلامت روان افراد محدود نمی شود. هنگامی که تعداد زیادی از اعضای یک جامعه در معرض یک رویداد آسیب زا قرار می گیرند، ممکن است روابط اجتماعی، احساس اعتماد و حتی نگاه افراد به آینده تحت تأثیر قرار گیرد.
برای مثال، ممکن است در یک جامعه:
احساس امنیت کاهش پیدا کند.
میزان اضطراب عمومی افزایش پیدا کند.
اعتماد میان افراد یا گروهها کاهش یابد.
افراد نسبت به آینده بدبین تر شوند.
احساس غم و سوگ جمعی شکل بگیرد.
میزان مراجعه برای دریافت حمایت روان شناختی افزایش پیدا کند.
برخی افراد نسبت به اخبار و محرک های مرتبط با حادثه حساس تر شوند.
APA نیز اشاره می کند که آثار تروماهای جمعی می تواند در برخی شرایط طولانی مدت باشد و در مواردی حتی بر نسل های بعدی نیز اثر بگذارد.
آیا دیدن اخبار می تواند ترومای جمعی را تشدید کند؟
قرار گرفتن مداوم در معرض تصاویر و اخبار مربوط به یک حادثه آسیب زا می تواند در برخی افراد فشار روانی را افزایش دهد، به خصوص زمانی که فرد مرتباً تصاویر ناراحت کننده را دنبال می کند یا احساس می کند هیچ کنترلی بر شرایط ندارد.
به همین دلیل، در دوره های بحرانی بهتر است فرد مصرف اخبار را مدیریت کند، از منابع معتبر استفاده کند و در صورت افزایش اضطراب، فاصله مناسبی از محتوای ناراحت کننده ایجاد کند.
البته محدود کردن اخبار به معنای بی توجهی به اتفاقات نیست؛ هدف، ایجاد تعادل میان آگاهی از شرایط و محافظت از سلامت روان است.
چگونه با ترومای جمعی مقابله کنیم؟
مقابله با ترومای جمعی معمولاً نیازمند ترکیبی از حمایت فردی، خانوادگی و اجتماعی است.
حفظ ارتباط با افراد قابل اعتماد
صحبت کردن با اعضای خانواده، دوستان یا افراد قابل اعتماد می تواند به کاهش احساس تنهایی کمک کند. داشتن حمایت اجتماعی پس از یک رویداد آسیب زا یکی از عوامل مهم در روند سازگاری روانی است.
حفظ برنامه روزمره
تا حد امکان خواب، تغذیه، فعالیت بدنی و برنامه های روزانه خود را حفظ کنید. ایجاد ساختار در زندگی می تواند احساس ثبات بیشتری ایجاد کند.
مدیریت مصرف اخبار
اگر متوجه شدید دنبال کردن مداوم اخبار باعث افزایش اضطراب شما می شود، مدت زمان دریافت اخبار را محدود کنید و از منابع معتبر استفاده کنید.
توجه به خواب و فعالیت بدنی
خواب مناسب و فعالیت بدنی منظم می توانند در مدیریت استرس نقش داشته باشند. سازمان جهانی بهداشت نیز حفظ عادات سالم خواب و فعالیت بدنی را از اقدامات حمایتی در مواجهه با پیامدهای تروما می داند.
از مصرف مواد برای کنترل احساسات استفاده نکنید
استفاده از الکل یا مواد مخدر برای فرار از اضطراب و افکار ناخوشایند می تواند شرایط روانی را دشوارتر کند.
در صورت تداوم علائم از متخصص کمک بگیرید.
اگر اضطراب، کابوس، افکار مزاحم، اجتناب، افسردگی یا احساس نا امنی شدید ادامه پیدا کرد و زندگی روزمره را مختل کرد، بهتر است با مرکز مشاوره روانپناه مشورت کنید.
در پاسخ به سؤال ترومای جمعی چیست باید گفت که ترومای جمعی نوعی آسیب روانی گسترده است که می تواند پس از جنگ، بلایای طبیعی، خشونت، همه گیری، آوارگی یا سایر حوادث شدید، یک جامعه یا گروه بزرگی از افراد را تحت تأثیر قرار دهد.
واکنش افراد به چنین شرایطی یکسان نیست و تجربه اضطراب، ترس، غم، بی خوابی یا احساس نا امنی پس از یک حادثه دشوار لزوماً به معنای ابتلا به یک اختلال روانی نیست. با این حال، اگر علائم شدید باشند یا برای مدت طولانی ادامه پیدا کنند، مراجعه به متخصص سلامت روان اهمیت زیادی دارد.
شناخت ترومای جمعی، علائم آن و راه های مقابله با آن می تواند به افراد کمک کند واکنش های روانی خود و اطرافیانشان را بهتر درک کنند و در زمان مناسب برای دریافت کمک تخصصی اقدام کنند.
درمان ممکن است به فرد کمک کند تا:
واکنش های خود به حادثه را بهتر بشناسد.
اضطراب و استرس خود را مدیریت کند.
با خاطرات و محرک های آسیب زا بهتر کنار بیاید.
احساس امنیت بیشتری پیدا کند.
عملکرد روزمره و روابط اجتماعی خود را بهبود دهد.
انتخاب روش درمان باید توسط متخصص و متناسب با شرایط فرد انجام شود.
جهت مشاوره و راهنمایی بیشتر با شماره های زیر۰۲۱۲۶۶۴۵۱۷۳-۰۲۱۲۶۶۴۵۱۶۱و یا شماره ۰۹۰۳۴۲۳۰۷۸۹ تماس بگیرید. مجموعه روان پناه همراه با دکتر سمانه سلامیان روانشناسی بالینی و دکتر سامان سلامیان روانشناس نوجوان در خدمت شما عزیزان است.
همینطور جهت رزرو وقت مشاوره حضوری به پیام رسان بله به شماره ۰۹۱۹۳۲۳۸۵۴۹ پیام بگذارید، همکاران ما در اولین فرصت با شما تماس خواهند گرفت.
توجه کنید این محتوا صرفا آموزشی است و جایگزین توصیه پزشک یا روانشناس نیست.