اختلال اسکیزوافکتیو

اختلال اسکیزوافکتیو

اختلال اسکیزوافکتیو (Schizoaffective Disorder) یک بیماری روحی پیچیده است که ویژگی‌های اختلالات اسکیزوفرنیا و اختلالات روحی عاطفی (مانند افسردگی یا مانیا) را ترکیب می‌کند. این اختلال به طور معمول با وجود عوارض روانی شدید همراه است، که ممکن است شامل توهمات، هذیان و نوسانات شدید خلقی باشد. در واقع، افراد مبتلا به اختلال اسکیزوافکتیو ممکن است در زمان بروز علائم، تجربیات مرتبط با اسکیزوفرنیا را همراه با دوره‌های خلقی مانند افسردگی یا دوره‌های شیدایی را تجربه کنند.

شناسایی و تشخیص اختلال اسکیزوافکتیو می‌تواند دشوار باشد، زیرا علائم آن ممکن است در زمان‌های مختلف و با شدت‌های متفاوت ظهور کنند. این اختلال می‌تواند به شدت بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد و زندگی روزمره، کار و روابط اجتماعی او را دچار اختلال کند.

بیشتر بدانید: درمان قطعی اختلال اضطراب فراگیر

تفاوتهای جنسی و سنی اختلال اسکیزوافکتیو

اختلال اسکیزوافکتیو، که ترکیبی از علائم اسکیزوفرنی و اختلالات خلقی مانند افسردگی یا شیدایی است، تحت تأثیر تفاوت‌های جنسی و سنی قابل توجهی است. به طور کلی، ظهور این اختلال در مردان معمولاً در اوایل جوانی (اوایل 20 سالگی) رخ می‌دهد، در حالی که در زنان ممکن است بعدها، معمولاً در دهه سوم یا چهارم زندگی، شروع شود. از نظر جنسی، مردان بیشتر به علائم اسکیزوفرنی تمایل دارند، در حالی که زنان بیشتر تحت تأثیر علائم افسردگی و تغییرات خلقی قرار می‌گیرند. همچنین، زنان احتمال بیشتری دارند که با علائم شدیدتر افسردگی و اضطراب مواجه شوند و ممکن است به طور کلی دوره‌های بحرانی و مدل‌های درمانی متفاوتی نسبت به مردان نیاز داشته باشند. این تفاوت‌ها در تشخیص و درمان اختلال اسکیزوافکتیو اهمیت دارند و بر نیاز به رویکردهای درمانی شخصی‌سازی شده تأکید می‌کنند.

بیشتر بدانید: مشاوره‌ی روانشناسی تحت پوشش بیمه

انواع اختلال اسکیزوافکتیو

اختلال اسکیزوافکتیو به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود که شامل اختلال اسکیزوافکتیو دوقطبی و اختلال اسکیزوافکتیو افسرده است. هر یک از این نوع‌ها ویژگی‌های خاص خود را دارند و علائم و نشانه‌های متفاوتی را شامل می‌شوند:

۱. اختلال اسکیزوافکتیو دوقطبی

اختلال اسکیزوافکتیو دوقطبی، به ویژه به صورت نوسانات شدید خلقی در اوج اختلال اسکیزوفرنیا مشخص می‌شود. در این نوع، افراد ممکن است دوره‌های شیدایی را تجربه کنند که شامل احساس خوشی و انرژی زیاد، رفتارهای پرخطر، کاهش نیاز به خواب، و افکار سریع می‌شود.

در دوره‌های شیدایی، همچنین ممکن است علائم اسکیزوفرنیا مانند توهمات یا هذیان‌ها وجود داشته باشد. به عبارت دیگر، در بیماران مبتلا به اختلال اسکیزوافکتیو دوقطبی، علائم روان‌پریشی همزمان با نوسانات شدید خلقی اتفاق می‌افتد. این نوع اختلال معمولاً چالش‌ها و اختلالات قابل توجهی در زندگی روزمره ایجاد می‌کند و در صورت عدم درمان، می‌تواند به عواقب جدی‌تری منجر شود.

بیشتر بدانید: اختلالات انطباقی

۲. اختلال اسکیزوافکتیو افسرده

اختلال اسکیزوافکتیو افسرده به نوعی اشاره دارد که در آن علائم افسردگی شدید به همراه نشانه‌های اسکیزوفرنیا وجود دارد. افراد مبتلا به این نوع از اختلال، ممکن است احساس ناامیدی عمیق، خستگی، کاهش قدرت فعالیت، بی‌علاقگی به فعالیت‌های روزمره، و افکار خودکشی را تجربه کنند. در این حالت، علائم روان‌پریشی، از جمله توهمات و هذیان‌ها، همزمان با این علائم افسردگی بروز می‌یابند.

در اختلال اسکیزوافکتیو افسرده، بیماران ممکن است به شدت از نوسانات عاطفی و همچنین اختلال در تفکر رنج ببرند. این نوع از اختلال می‌تواند کیفیت زندگی فرد را به میزان قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد، و درمان آن نیاز به پیگیری و مراقبت‌های خاصی دارد. داروهای ضد افسردگی و داروهای ضد روان‌پریشی معمولاً برای مدیریت علائم در این نوع اختلال مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در هر دو نوع اختلال اسکیزوافکتیو، شناسایی و درمان به موقع اهمیت زیادی دارد و می‌تواند به کاهش شدت علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک کند. درمان معمولاً شامل ترکیبی از دارو و روان‌درمانی است و باید تحت نظر متخصصین انجام شود.

تفاوت اسکیزوفرنی و اسکیزوافکتیو

اختلال اسکیزوفرنی و اختلال اسکیزوافکتیو هر دو از دسته اختلالات روانی هستند که با مشکلات جدی در تفکر، احساسات و رفتار همراه می‌شوند، اما ویژگی‌ها و علائم آن‌ها متفاوت است. اسکیزوفرنی بیشتر به عنوان یک اختلال روان‌پریشی شناخته می‌شود که شامل نشانه‌هایی مانند توهمات، هذیان‌ها، تفکر غیرمنطقی و کاهش انگیزش یا از دست دادن عاطفه است. این اختلال به طور معمول در جوانی یا اوایل بزرگسالی ظهور می‌کند و علائم آن می‌تواند به طور پایدار در طول زمان وجود داشته باشد. در اسکیزوفرنی، مشکلات خلقی، اگر هم وجود داشته باشند، معمولاً پیوستگی ندارند و ممکن است در درجات مختلفی از شدت بروز کنند.

از سوی دیگر، اختلال اسکیزوافکتیو ترکیبی از نوسانات خلقی و علائم اسکیزوفرنیا است. این اختلال شامل دوره‌های خلقی است که ممکن است شامل افسردگی یا شیدایی باشد و همزمان با علائم روان‌پریشی از قبیل توهم و هذیان‌های مرتبط با اسکیزوفرنیا بروز کند. به بیان دیگر، در اختلال اسکیزوافکتیو، علائم خلقی نقش مهمی در شکل‌دهی به الگوی بیماری دارند و به طور مستقیم بر روی تجربیات روان‌پریشی تأثیر می‌گذارد. در حالی که در اسکیزوفرنی، نوسانات خلقی ممکن است کم یا نادر باشند. در واقع، مدیریت درمان برای هر یک از این اختلالات متفاوت است و نیاز به رویکردهای خاص دارد.

بیشتر بدانید: همه چیز درباره اختلال وسواس احتکار یا اختلال ذخیره‌سازی

اختلال اسکیزوافکتیو چگونه تشخیص داده می‌شود؟

اولین قدم در تشخیص اختلال اسکیزوافکتیو یک مصاحبه بالینی جامع است که توسط یک روان‌پزشک یا روانشناس انجام می‌شود. در این مصاحبه، پزشک به بررسی علائم و نشانه‌های فرد می‌پردازد، از جمله بروز علائم روان‌پریشی (مانند توهمات و هذیان‌ها) و نیز تغییرات خلقی (شیدایی یا افسردگی). همچنین، پزشک تاریخچه پزشکی، خانوادگی و روانی فرد را بررسی می‌کند و به دنبال شواهدی از اختلالات روانی دیگر است.

پزشک ممکن است از ملاک‌های تشخیصی مندرج در DSM-5 (راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی) استفاده کند. بر اساس DSM-5، برای تشخیص اختلال اسکیزوافکتیو، فرد باید حداقل یک دوره خلقی

(افسردگی یا شیدایی) را به مدت دو هفته یا بیشتر همراه با علائم روان‌پریشی تجربه کند. همچنین، مهم است که نشانه‌های روان‌پریشی خارج از دوره نوسانات خلقی نیز وجود داشته باشد.

پزشک همچنین باید سایر دلایل احتمالی علائم مانند اختلالات روان‌پریشی مستقل (مانند اسکیزوفرنی) یا اختلالات خلقی (مانند اختلال دوقطبی) را در نظر بگیرد. برای این کار، ممکن است از آزمایشات پزشکی، مانند آزمایش خون یا تصویربرداری مغزی استفاده شود، تا سایر مشکلات پزشکی یا روانی را که ممکن است علائم مشابهی ایجاد کنند، رد کند.

تشخیص ممکن است به زمان نیاز داشته باشد، زیرا پزشک باید به نظارت بر بروز علائم و تغییرات در وضعیت روانی بیمار ادامه دهد. این نظارت می‌تواند به تعیین تأثیر درمان‌ها بر علائم و تأیید تشخیص نهایی کمک کند.

تشخیص اختلال اسکیزوافکتیو نیاز به ارزیابی دقیق از علائم، بررسی تاریخچه پزشکی و استفاده از معیارهای تشخیصی معتبر دارد. همکاری میان بیمار و پزشک در این فرآیند بسیار حائز اهمیت است. شما می توانید برای درمان و تشخیص انواع اختلالات خود با مشاوران ما در بهترین مرکز مشاوره روانپناه تماس بگیرید.

جهت مشاوره‌ و راهنمایی بیشتر با شماره های زیر۰۲۱۲۶۶۴۵۱۷۳-۰۲۱۲۶۶۴۵۱۶۱و یا شماره ۰۹۰۳۴۲۳۰۷۸۹ تماس بگیرید. مجموعه روان پناه  همراه با دکتر سمانه سلامیان روانشناسی بالینی و دکتر سامان سلامیان روانشناس نوجوان در خدمت شما عزیزان است.